Microsoft sunʼiy intellektning mehnat bozoriga taʼsiri haqidagi hisobotini taqdim etdi. Unda avtomatlashtirishga eng moil bo‘lgan 40 ta kasb aniqlangan. Ro‘yxatga tarjimon, marketolog, yozuvchi, muharrir, buxgalter, aloqa markazi operatorlari va hatto modellar – vazifalari matn, til, maʼlumotlar yoki vizual kontent bilan bog‘liq bo‘lganlarning barchasi kiritilgan. Biroq, massajchi, xonadon xodimlari, tom yopuvchi va shifokorlar kabi jismoniy va qo‘l mehnatini talab qiladigan kasblar hozircha eng kam zarar ko‘ruvchi bo‘lib qolmoqda. Ajablanarlisi shundaki, Microsoft‘ning o‘zi sunʼiy intellekt tufayli allaqachon 15 ming xodimni ishdan bo‘shatgan.
Eng zaif guruhga veb-dasturchilar, tarjimonlar, yozuvchilar, muharrirlar, marketologlar, mijozlarni qo‘llab-quvvatlash mutaxassislari va hatto modellar kiradi. Bu kasblarning barchasini ularning vazifalarini oson raqamlashtirish va avtomatlashtirish mumkinligi birlashtiradi: matn, maʼlumotlar, til va vizual kontent bilan ishlash. Aynan shu sohalarda ChatGPT kabi sunʼiy intellekt eng samarali ishlaydi. Ro‘yxatda jami 40 ta kasb mavjud.
Shu bilan birga, nisbatan “xavfsiz” deb hisoblangan – asosan jismoniy yo‘naltirilgan, taktil aloqa, qo‘l bilan ishlash yoki yuqori aniqlik talab qilinadigan 40 ta kasb ham ko‘rsatilgan. Bular, masalan, massajchilar, tom yopuvchilar va flebotomistlardir. Hozircha sunʼiy intellekt bunday vazifalarni yaxshi uddalay olmayapti, ammo bu vaqt masalasi bo‘lishi mumkin. Axir robotlar ham tobora murakkablashib, taktil jihatdan sezgir bo‘lib bormoqda.
Microsoft‘ning katta ilmiy xodimi Kiran Tomlinsonning tushuntirishicha, tadqiqotning maqsadi qo‘rqitish emas, balki sunʼiy intellekt qayerda odamlarni to‘ldirishi va qayerda ularning o‘rnini bosishi mumkinligini tushunishdir. “Sunʼiy intellekt ish o‘rinlarini olib qo‘yish yoki almashtirishni emas, balki ishni bajarish usulini o‘zgartirishi mumkin”, dedi u. Shunga qaramay, Microsoft‘ning o‘zi 2025 yilda sunʼiy intellektni sabab qilib ko‘rsatib, allaqachon 15 000 dan ortiq xodimini ishdan bo‘shatgan.
Mualliflar taʼkidlashicha, amaliyotda avtomatlashtirish ko‘pincha unumdorlikni oshirish uchun emas, balki xodimlar sonini qisqartirish uchun qo‘llaniladi. Bu jamiyatning mehnat bozorini keng miqyosda qayta qurishga qanchalik tayyor ekanligi haqidagi xavotirni kuchaytiradi.
Sunʼiy intellekt foydali bo‘lishi mumkin, masalan, ilmiy kashfiyotlarni tezlashtirishi mumkin. Ammo uning keng joriy etilishi xavflarni ham keltirib chiqaradi: tengsizlikning o‘sishi, ishsizlik va ijtimoiy beqarorlik. Baʼzilar shoshilinch ravishda yangi iqtisodiy modellarni ishlab chiqish zarur deb hisoblashadi – hatto shartsiz daromad darajasigacha.
Sunʼiy intellekt tufayli ommaviy qisqartirishlar xavfini tobora ko‘proq kompaniya rahbarlari tan olmoqda. Masalan, Anthropic bosh direktori Dario Amodey yaqinda barcha ofis xodimlarining yarmi sunʼiy intellekt bilan almashtirilishini va bu ishsizlikning 20 foizgacha oshishiga olib kelishi mumkinligini aytdi. Shu bilan birga, texnologiya sanoati allaqachon so‘nggi 20 yil ichidagi ishdan bo‘shatishning eng katta to‘lqinini boshdan kechirmoqda. Bu yil 100 mingdan ortiq kishi o‘z ishini yo‘qotdi. Intel va Microsoftʼdan tortib Amazon va Googleʼgacha bo‘lgan eng yirik korporatsiyalar o‘zgaruvchan bozor sharoitida, avtomatlashtirish bosimi va biznes ustuvorliklarining o‘zgarishi sharoitida qatʼiy choralar ko‘rishga majbur bo‘lmoqda.