AQSHda sunʼiy intellekt (SI) va avtomatlashtirish yaqin o‘n yil ichida 100 millionga yaqin ish o‘rnini yo‘q qilishi mumkin. Bu haqda Demokratik partiya senatorlari tomonidan eʼlon qilingan yangi hisobotda maʼlum qilindi. Vashingtonda SIni tartibga solish bo‘yicha bahslar kuchayayotgan bir pallada, ushbu hisobot texnologiyaning ishchilarga keltiradigan ijtimoiy xavflariga jiddiy eʼtibor qaratishga undamoqda.
Senatning Sog‘liqni saqlash, taʼlim, mehnat va pensiya masalalari bo‘yicha qo‘mitasi raisi Berni Sanders tashabbusi bilan o‘tkazilgan tahlilga ko‘ra, SI nafaqat ofis xodimlari (“oq yoqalilar”), balki jismoniy mehnat bilan shug‘ullanuvchi ishchilarga (“ko‘k yoqalilar”) ham birdek jiddiy tahdid solmoqda. Hisobotda taʼkidlanishicha, avtomatlashtirishning keskin surʼatlarda o‘sishi o‘n yilga yetmay AQSH iqtisodiyotini tubdan o‘zgartirib yuborishi mumkin. Prognozlarga ko‘ra, tezkor ovqatlanish sohasidagi ish o‘rinlarining 89 foizi, buxgalteriyada 64 foizi va yuk tashishda 47 foizi avtomatlashtirilish xavfi ostida.
Berni Sandersning Fox News‘ga taʼkidlashicha, “Bugungi kunda milliarderlar tomonidan ishlab chiqilayotgan sunʼiy intellekt va robototexnika korporativ Amerikaga o‘n millionlab yuqori maoshli ish o‘rinlarini yo‘q qilish, xarajatlarni kamaytirish va foydani oshirish imkonini beradi”. Senatorlarning fikricha, bu jarayon shunchaki samaradorlikni oshirish yoki innovatsiya emas, balki boylik va hokimiyatning Amazon va Walmart kabi bir nechta yirik texnologiya kompaniyalari qo‘lida jamlanishiga olib keladi.
Respublikachilar esa bunga qarshi pozitsiyani egallamoqda. Ularning taʼkidlashicha, AQSH sunʼiy intellekt sohasidagi global yetakchilikni saqlab qolishi shart. Haddan tashqari davlat nazorati innovatsiyalarni sekinlashtirib, Xitoy kabi raqiblarga imkoniyat yaratishi mumkin.
Demokratlar, shuningdek, Donald Tramp maʼmuriyatining SI borasidagi siyosatini tanqid qilgan. Ularning so‘zlariga ko‘ra, Tramp muhim qarorlarni Kremniy vodiysi vakillariga ishonib topshirgan va korporatsiyalar manfaatlarini ishchilar huquqlaridan ustun qo‘ygan. Qolaversa, uning farmonlari SI ustidan federal nazoratni zaiflashtirgan va shtatlarning tartibga solish bo‘yicha tashabbuslarini cheklagan.
Hisobot mualliflari ish o‘rinlarini saqlab qolish va ishchilarni himoya qilish maqsadida bir nechta iqtisodiy choralarni taklif etmoqda. Ular orasida 32 soatlik ish haftasiga o‘tish, foydani ishchilar bilan taqsimlash tizimini joriy etish va avtomatlashtirishdan olingan daromadni jamiyat manfaatlariga yo‘naltirish uchun “robot solig‘i”ni joriy qilish kabi takliflar bor.
Xulosa qilib aytganda, senatorlar sunʼiy intellektni rivojlantirishda nafaqat texnologik yutuqlarga, balki inson kapitalini asrash va ijtimoiy barqarorlikni taʼminlashga ustuvor ahamiyat berish kerakligini uqtirmoqda.