2022 yilda ChatGPT paydo bo‘lganidan beri kasbiy muloqotlarda til modellaridan foydalanish sezilarli darajada o‘sdi. Bugun sunʼiy intellekt korporativ xabarlar, isteʼmolchilar shikoyatlari va bo‘sh ish o‘rinlari haqidagi eʼlonlarning to‘rtdan bir qismini yozishda yordam bermoqda, deyiladi Stenford universitetining 300 milliondan ortiq matn tahlil qilib chiqilgan yangi tadqiqotida. Qiziq tomoni shundaki, ushbu texnologiyalar ko‘proq aholining kam maʼlumotli qatlamlari orasida va kichik kompaniyalarda qo‘llanilmoqda.
Tadqiqotchilar 2022 yil yanvaridan 2024 yil sentyabrigacha bo‘lgan davrda turli sohalarda katta til modellaridan foydalanishni tahlil qildilar. Buning uchun ular isteʼmolchilarning shikoyatlari, korporativ press-relizlar, bo‘sh ish o‘rinlari to‘g‘risidagi eʼlonlar va BMTning press-relizlarini o‘z ichiga olgan ingliz tilidagi maʼlumotlar to‘plamidan foydalandilar. So‘z qo‘llash namunalarining statistik tahlili isteʼmolchilar shikoyatlarining 18 foizida, korporativ press-relizlarning 24 foizida, bo‘sh ish o‘rinlari haqidagi eʼlonlarning 15 foizida va BMT press-relizlarining 14 foizida sunʼiy intellektdan foydalanilganini aniqladi. Shu bilan birga, mualliflar sunʼiy intellekt amalda yana-da ko‘proq qo‘llanilayotgan bo‘lishi mumkinligini taʼkidlaydilar.
Taʼlim darajasi past bo‘lgan hududlarda matn yozish uchun sunʼiy intellekt vositalaridan foydalanish yuqoriroq bo‘ldi. Kollej bitiruvchilari ulushi shtat bo‘yicha o‘rtacha darajadan past bo‘lgan hududlarda joriy etish 19,9 foizga, yuqori maʼlumotli hududlarda esa 17,4 foizga yetdi. Ushbu tendensiya shaharlarda ham saqlanib qoldi: mos ravishda 21,4% va 17,8%. Bunday natija innovatsiyalarni joriy etishning anʼanaviy modellariga zid bo‘lib, unga ko‘ra aholining maʼlumotliroq qatlamlari yangi vositalarni tezroq o‘zlashtiradi. Umuman olganda, shaharlarda sunʼiy intellekt vositalaridan foydalanish darajasi qishloq joylarga qaraganda yuqoriroq (10,9% ga nisbatan 18,2%).
Tahlil qilingan barcha sohalarda (isteʼmolchilar shikoyatlari, korporativ kommunikatsiyalar, bo‘sh ish o‘rinlari to‘g‘risidagi eʼlonlar) o‘xshash joriy etish modellari kuzatildi: 2022 yil noyabr oyida ChatGPT ishga tushirilganidan 3-4 oy o‘tgach keskin o‘sish, 2023 yil oxirida esa barqarorlashuv.
Tashkilotning “yoshi” bo‘sh ish o‘rinlari haqidagi eʼlonlarda matn yozish uchun sunʼiy intellektdan foydalanishda asosiy omil bo‘ldi. 2015 yildan keyin tashkil etilgan kompaniyalar 1980 yilgacha tashkil etilgan firmalarga qaraganda sunʼiy intellektdan uch baravar ko‘proq foydalandilar (10-15% ga nisbatan 5% dan kam). Kichik kompaniyalar sunʼiy intellektni yirik kompaniyalarga qaraganda faolroq joriy etishmoqda. Korporativ press-relizlarda fan va texnologiya sohasidagi tashkilotlar sunʼiy intellektni joriy etishda yetakchilik qildi (2023 yil oxiriga kelib 16,8%). Biznes va moliya (14-15,6%) hamda inson va madaniyat bilan bog‘liq mavzularda (13,6-14,3%) joriy etish darajasi pastroq, lekin bu nisbiy.
BMTning Lotin Amerikasi va Karib havzasi mamlakatlari joriy etishning eng yuqori ko‘rsatkichini – taxminan 20% ni ko‘rsatdi. Shu bilan birga, Afrika, Osiyo-Tinch okeani mintaqasi va Sharqiy Yevropa davlatlari 2024 yilga kelib 11-14% ga moʻtadilroq o‘sishni namoyish etdi.
Shuni taʼkidlash lozimki, yaratilgan matnlarni aniqlash xizmatlari, ayniqsa, alohida hujjatlarni tekshirishda ishonchli emas. Biroq millionlab matnlarni tahlil qilishda til modellarining taʼsirini ko‘rsatadigan qonuniyatlarni aniqlash mumkin. Olimlar ChatGPT paydo bo‘lishidan oldin va keyin so‘zlar va til tuzilmalarining chastotasidagi o‘zgarishlarni kuzatish uchun statistik usullardan foydalandilar. Katta hajmdagi maʼlumotlarni taqqoslash orqali ular sunʼiy intellekt yaratgan matnlarning aholi darajasidagi ulushini baholadilar. Til modellari odamlar ishlatadigan so‘zlardan biroz farq qiladigan maʼlum so‘zlar va gap tuzilmalarini afzal ko‘radi. Tekshirish uchun tadqiqotchilar sunʼiy intellekt tomonidan yaratilgan kontentning maʼlum foizini (0% dan 25% gacha) o‘z ichiga olgan test to‘plamlarini yaratdilar. Ularning usuli bu qiymatlarni 3,3% dan kamroq xatolik bilan bashorat qildi, bu esa aholi darajasidagi aniqlikni tasdiqladi.